Warsztaty ikony

Proboszcz Parafii św. Mikołaja w Świdnicy Ks. dr Piotr Nikolski:

Przez te pięć lat warsztaty pisania ikon organizowane przez Parafię Prawosławną św. Mikołaja w Świdnicy dowiodły swojej żywotności i faktycznie stały się corocznym wydarzeniem, co  oczywiście niezmiernie cieszy. Jeszcze bardziej jednak cieszy to, że w  warsztatach bierze udział dużo weteranów poprzednich edycji, co świadczy o trwałości ich zainteresowania, a o wzroście umiejętności i zrozumienia ikony można wnosić porównując pracę uczestników z różnych lat. Nie brakuje też nowych twarzy i nieraz zaskakujących talentów. Oczywiście chcemy kontynuować, tym bardziej, że odczuwamy, że raz w roku to jakoś za mało…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Świdnickie warsztaty kontynuują inicjatywę p. Michała Boguckiego, zrealizowaną w Sokołowsku przed kilkoma laty. Pomyślałem o tym, by przenieść warsztaty na grunt świdnicki, gdyż słusznie spodziewałem się przychylności Urzędu naszego miasta dla tego rodzaju inicjatyw kulturalnych. Pragnę podziękować Władzom miasta Świdnica za nieodmienną życzliwość i finansowanie naszej inicjatywy przez te wszystkie lata. Swojego pomieszczenia dla zajęć dwukrotnie użyczyło nam Stowarzyszenie „Kanon”, zaś Miejska Biblioteka Publiczna raz po raz gości poplenerową wystawę.  Nie zawiodłem się też co do ekumenicznych oczekiwań: w pierwszych warsztatach wziął udział ks. Roman Tomaszczuk, który napisał o nich szereg artykułów w „Gościu Niedzielnym, a poczynając od organizacji drugich istotnej pomocy logistycznej udzielało Seminarium Diecezji Świdnickiej. W 2010 roku ikona zyskała w Świdnicy nowych przyjaciół ze świdnickiego oddziału Naczelnej Organizacji Technicznej, która od tej pory gości warsztaty w swojej pięknej, gotyckiej sali.

DSC_0022Podczas drugich i trzecich warsztatów gościliśmy też doświadczonych ikonografów, którzy przyjechali do nas, by opowiedzieć o swojej twórczości, swoim rozumieniu ikony, udzielić porad technicznych, spojrzeć świeżym okiem na prace uczestników i w ten sposób wesprzeć naszego mistrza p. Michała Boguckiego. Serdeczne podziękowania dla ks. Marka Bonifatiuka, Mateusza Środonia i Hanny Dąbrowskiej. Od czwartych warsztatów zaczęliśmy myśleć o współpracy z innymi środowiskami miłośników ikony, wynikiem czego było zaproszenie do wspólnej wystawy „Grupy Ikona” z Wrocławia, która pokazała dorobek warsztatów prowadzonych przez p. Annę Makać.

Warsztaty nie sposób przeprowadzić bez właściwego prowadzącego. Pan Michał Bogucki potrafi w krótkim czasie przekazać uczniom, to co najważniejsze, nauczyć rozumieć język ikony, przekonać człowieka, że może to zrobić, nie zamieniając przy tym ikony w ckliwy, pseudoludowy obrazek.

DSC00779

Ikona jest sztuką odpowiedzialną. Jest przepisywaniem Świętej Księgi, spisywaniem Świętej Historii, której jesteśmy uczestnikami, a której bohaterami są przedstawione na ikonie postacie, stąd mówi się o „pisaniu” ikon. Przede wszystkim ikona jest świadectwem tego, że Słowo ciałem się stało i mieszkało miedzy nami, zaś my sami zostaliśmy powołani do przebóstwienia, przemienienia na wzór Chrystusa. Przekaz ten wymaga od artysty powściągliwości w „wyrażaniu siebie”. Praca nad ikoną na warsztatach powinna być również rodzajem rekolekcji, i mam nadzieję, że kontakt z ikoną zostawił swój ślad w życiu wewnętrznym każdego uczestnika.

Rafał Łysionek, trzykrotny uczestnik warsztatów ikonograficznych:

DSC00759

 …zetknięcie się z sacrum ikony skłania do tego aby oddać cześć temu co Boskie, kontemplować życie Jezusa, Marii, oraz świętych a zwłaszcza męczenników, no i zastanowić się nad swoim własnym bytem;

… w czasie pogoni za pracą i zarobkami ikona zmusza do zwolnienia tempa, które zdominowało naszą codzienność.

… praca nad ikoną pozwala na ponowne odkrycie malarstwa jego źródeł oraz tajemnic dawnego warsztatu twórczego, (przygotowanie podobrazia, spoiwa, koloru etc.)

… gdy piszę, momentalnie przenoszę się w inną rzeczywistość – moją rzeczywistość gdzie jestem ja, ikona i myśli które się pojawiają. Nie da się myśleć o rzeczach błahych; w tym czasie jest to po prostu nie możliwe.

Ikona uczy mnie pokory w sprawach religii i twórczości

Jacek Sikora, uczestniczył w warsztatach po raz pierwszy (2010):

2010ikona029Większość uczestników to już stali bywalcy, osoby, które uczestniczyły w poprzednich edycjach warsztatów i dla których te były okazją doskonalenia technik malarskich. Dla mnie wszystko było nowe.

Warsztat trwał dwa tygodnie, w czasie których poznawaliśmy wszystkie tajniki i etapy powstawania ikony – gruntowanie, szlifowanie gruntu, wybór ikony, wstępne szkice, próby kolorystyczne na papierze i wreszcie przenosiny szkicu na deskę. To zaskakujące, ale ten wydawałoby się zupełnie wstępny etap w moim przypadku trwał prawie tydzień. Po tygodniu wreszcie praca z kolorem. To chyba nie miejsce na opisywanie technik malarskich używanych przy malowaniu lub jak pewnie napisaliby puryści na pisaniu ikon. Są one tak odmienne od wszystkiego z czym miałem do tej pory do czynienia, że każdy dzień dostarczał nowych wrażeń, nowych doświadczeń – czasem radości a czasem rozczarowań. Na szczęście na straży stał Michał Bogucki – prowadzący warsztaty, który chyba każdego z nas, uczestników warsztatów na jakimś etapie ratował z opresji. Spokój w jaki to robił i cierpliwość jeszcze bapisanie_ikonrdziej uświadamiały nam, że to co robimy jest jakąś formą modlitwy.

Ten sakralny charakter warsztatów był ważny. Warsztaty zaczęły się od niedzielnej liturgii, a nasz opiekun ks. Piotr Nikolski zachęcał do uczestniczenia w czasie tych dwóch tygodni we wszystkich parafialnych nabożeństwach. I rzeczywiście, jeśli właśnie w ten sposób podeszło się do pracy, jeśli w pociągnięciach pędzla szukało się rozmowy z Bogiem, cała praca nabierała innego znaczenia.

I Warsztaty. 8- 22 czerwca 2008, wernisaż 21 czerwca

1 Rafał Łysionek Chrystus Pantokrator
2 Rafał Kotowski Przemienienie Pańskie
3 Janina Pacewicz Tychwińska Ikona Matki Bożej
4 Elżbieta Komarnicka Mandylion
5 Kamil Pawlik Św. Andrzej Rublow
6 Lucyna Pająkowska Św. Ksenia Petersburska
7 Irena Stefańska Św. Makary Metropolita Moskiewski
8 Elżbieta Dudziak Św. Apostoł Paweł
9 Izabela Barć Św. Grzegorz Cudotwórca
10 Ks. Roman Tomaszczuk Archanioł Gabriel
11 Wanda Hüpner Włodzimierska Ikona Matki Bożej
12 Marianna Kulmatycka Św. Maksym Sandowicz
13 Zdzisława Wolańska Włodzimierska Ikona Matki Bożej
14 Katarzyna Urbaniak Św. Sergiusz z Radonieża
15 Mariusz Kot Archanioł Michał

II Warsztaty  17 – 31 maja 2009, wernisaż 5 czerwca

1 Łysionek Rafał Krzyż procesyjny
2 Katarzyna Majsterek Św. Mikołaj
3 Anna Utko Ostatnia wieczerza
4 Stanisław Sekuła Mandylion
5 Ewa Kaczmarska Św. Grzegorz Palamas
6 Justyna Pichowicz Św. Jan Chrzciciel
7 Bogumiła Murdzek Mandylion
8 Urszula Lewczyk Św. Apostołowie Piotr i Paweł
9 Krystyna Bielejewska Św. Eliasz
10 Edyta Bucka Archanioł Gabriel, Św. Wacław

III Warsztaty 23 maja – 6 czerwca 2010, wernisaż 2 lipca

1 Matylda Kilanowska Włodzimierska Ikona Matki Bożej
2 Irena Stefańska Archanioł Michał
3 Krystyna Bielejewska Apostoł Filip
4 Marianna Kulmatycka Chrystus Emanuel
5 Edyta Bucka Zwiastowanie
6 Jacek Sikora św. Jan Klimak, św. Mikołaj
7 Rafał Łysionek  św. Wiktor męczennik
8 Janina Pacewicz Św. Anna z Maryją
9 Wanda Hüpner Chrystus Pantokrator
10 Miyuki Nemoto św. Nina
11 Justyna Pichowicz św. Klemens Ochrydzki
12 Bogumiła Murdzek św. Maria Egipcjanka
13 Stanisław Sekuła św. Grzegorz Peradze, św. Męcz. Pantelejmon
14 Grażyna Sygulska św. Antoni Wielki

IV Warsztaty 22 maja -5 czerwca 2011, wernisaż 1 lipca

1 Krystyna Bielejewska Prorok Elizeusz
2 Irena Stefańska Prorok Daniel
3 Stanisław Sekuła Ukrzyzowanie
4 Justyna Pichowicz Płaszczanica
5 Edyta Bucka Płaszczanica
6 Bogumiła Murdzek Prorok Mojżesz
7 Ewa Głodek Prorok Jeremiasz
8 Urszula Brzezińska Prorok Zachariasz
9 Urszula Stavreli,
Stanisław Sekuła
Prorok Dawid
10 Izabela Motowilczuk Prorok Malachiasz
11 Wanda Hüpner Prorok Salomon
12 Bożena Łysoń Prorok Habakuk

plakat_2011-06-2217 czerwca zakończyły się V Warsztaty malowania ikon w Świdnicy pod kierunkiem p. Michała Boguckiego. Formuła warsztatów niewiele się zmieniła przez te pięć lat, ale każdy rok ma swoje cechy. Osobliwością tego roku była duża liczba zamiejscowych uczestników (połowa), którzy przyjechali specjalnie na warsztaty i poświęcali im cały swój czas, co sprzyjało atmosferze skupienia i intensywnej pracy. Prawie wszyscy uczestnicy mieli już do czynienia z ikoną i brali udział w różnych warsztatach, co w konsekwencji doprowadziło do spotkania w Świdnicy różnych szkół ikonopisania i zadecydowało o dosyć wysokim poziomie powstających prac. Podobnie jak zeszłoroczne Warsztaty 2012 skupiły się na postaciach proroków, ale powstała też ikona Przemienienia Pańskiego. W tym roku gościem warsztatów był ks. Marek Bonifatiuk, autor ikon w świdnickim ikonostasie, który podzielił się z uczestnikami swoją przebogatą wiedzą z dziedziny techniki malarskiej i pokazał mnóstwo interesującego materiału ikonograficznego, zwłaszcza z współczesnej ikony greckiej.

V Warsztaty, 3-17 czerwca 2012, wernisaż 6 lipca

 

1

Janina Wytrwał Prorok Micheasz

2

Tamara Bartold Prorok Mojżesz

3

Irena Stefańska Prorok Jesse

4

Wanda Hüpner Prorok Aaron

5

Izabela Motowilczuk Prorok Ozeasz

6

Stanisław Sekuła Przemienienie Pańskie

7

Marzena Kozibroda Prorok Baruch

8

Wiesława Lipnicka Prorok (patriarcha) Jakub

10

Andrzej Chwałyk Prorok Habakuk

VI Warsztaty, 2-16 czerwca 2013 wernisaż 12 lipca

1 Ewa Wesołowska Prorok Sofoniasz
2 Irena Stefańska Prorok Natan
3 Wanda Hüpner Prorok Izajasz
4 Olga Zbysłowska Prorok Ezechiel
5 Andrzej Chwałyk Prorok Jonasz
6 Stanisław Sekuła Wprowadzenie Matki Bożej do Świątyni
7 Justyna Pichowicz Matka Boża „Znak”
8 Iraida Hunczak Prorok Elizeusz
9 Stanisława Chochowska Prorok Aggeusz
10 Hanna Baźkiewicz Prorok Gedeon
11 Natalia Broncel Prorok Samuel
12 Iwona Przybysz Prorok Joel
13 Małgorzata Strug Prorok Malachiasz

Plakat_35cm_70cm

Szóste warsztaty zakończyły temat proroków Starego Testamentu. Podobnie jak poprzedniego roku połowę uczestników stanowili goście, którzy przybyli do Świdnicy specjalnie na warsztaty, ale w tym roku dało się odczuć „ducha drużynowego” dzięki któremu warsztaty działały trochę jako warsztat: Prace dwóch uczestniczek, które musiały wyjechać wcześniej z powodu choroby, zostały pieczołowicie wykończone przez innych malarzy. Gościem warsztatów była w tym roku warszawska malarka p. Elżbieta Jackowska-Kurek, współpracowniczka p. Michała Boguckiego w Muzeum Ikon, współorganizatorka Akademii Ikony przy tymże Muzeum, prowadząca Studium Ikonograficznego pod patronatem św. Andrzeja Apostoła, którego prace zostały zaprezentowane gościnnie na naszej wystawie. Jej prezentacja dotyczyła obecności ikony we współczesnym Kościele Katolickim. Tradycyjnie uczestnicy spędzili z gościem cały dzień, korzystając z porad praktycznych.

Centrum ekspozycji wystawy powarsztatowej stanowiły w tym roku kompletne Wrota Królewskie wykonane dla cerkwi św. Jerzego w Ząbkowicach Śl. Ikony Zwiastowania i Ewangelistów namalował stały uczestnik warsztatów p. Stanisław Sekuła.

K15Uczestnicy VII warsztatów otrzymali od ks. Piotra szczególne zadanie: stworzyć dla cerkiewnych chorągwi nowe ikony, by zastąpić dotychczasowe „bohomazy”, które rok od roku stawały się tym straszniejsze, im bardziej bogate w porządne ikony stawało się wnętrze cerkwi. Stąd cztery malowane na płótnie stosunkowo duże ikony oraz cztery wąskie, podłużne, do umieszczenia na środkowym pasie chorągwi. Ikony do chorągwi nieco różnią się stylem od zwykłych, malowanych na desce. Muszą być bardziej czytelne, nie przeciążone szczegółami, widoczne z daleka i w ruchu podczas procesji, stąd są nieco bardziej „plakatowe”. Od malarza to wymaga precyzyjnej linii. W tym roku naszym gościem był p. Mateusz Środoń, warszawski ikonograf, znany weteranom  warsztatów z poprzednich wizyt. Tematem jego prezentacji były charakterystyczne cechy macedońskiej i kreteńskiej szkół.

VII Warsztaty 1-14 czerwca 2014, wernisaż 4 lipca

1 Wanda Hüpner Matka Boża „Znak”
2 Irena Stefańska Św. męczennice Anastazja i Paraskiewa
3 Ewa Wesołowska Matka Boża „Nikopea”
4 Andrzej Chwałyk Św. Grzegorz z Nazjanzu
5 Stanisław Sekuła Chrzest Pański
6 Krystyna Bielejewska Św. Mikołaj
7 Jacek Sikora Mandylion, Aniołowie
8 Katarzyna Adamiak-Jaśnikowska Św. Jan Chryzostom, Św. Atanazy Wielki
9 Monika Gieratowska Św. męczennica Filotea

VIII Warsztaty przeszły pod znakiem większych formatów.mbp_ikony_plakat_2015-06-23 Weterani świdnickich i innych warsztatów otrzymali tym razem zadanie przybliżające ich do malarstwa ściennego. Zamiast  zwyczajnych desek mieli pracować z płytami magnezowymi, fakturą swoją przypominającymi tynk. Rozmiar – 40 x70 też był nowością. Wzorce przedstawiały pełno wzrostowe postacie z fresków Dionizego w Ferapontowie, z Uspienskiego Soboru moskiewskiego Kremla oraz ikon wybitnego współczesnego ikonografa archimandryty Zenona. Takich prac powstało sześć. Oprócz nich dorobek warsztatów wzbogaciły pięć ikon na małych deskach i kolejne dwie ikony świąteczne – Zmartwychwstania Chrystusa i Zaśnięcia Matki Bożej. Gościem Warsztatów był dobrze nam znany ks. Marek Bonifatiuk, który zrobił obszerny wykład o sztuce wczesnochrześcijańskiej.

VIII Warsztaty 31maja – 13 czerwca, wernisaż 3 lipca

1

Wanda Hüpner Św. Atanazy Wielki Aleksandryjski
2 Irena Stefańska Św. Piotr Metropolita Moskiewski
3 Katarzyna Adamiak-Jaśnikowska Św. Książę Aleksander Newski
4 Krystyna Bielejewska Św. Jerzy
5 Monika Gieratowska Św. Cyryl
6 Marta Zdrodowska Św. Metody
7 Andrzej Chwałyk Św. Teodor Tyron
8 Edwin Gulanowski Matka Boska Bolesna
9 Mirosława Kucharewicz, Św. Nil Toczący Mirrę
10 Dawid Sadowski Św. Jakub, brat Pański
11 Iwona Wożniak Św. Katarzyna Aleksandryjska
12 Stanisław Sekuła Zmartwychwstanie Chrystusa,Zaśniecie Najświętszej Bogurodzicy

mbp_ikony_plakat_2016-06-30

IX Warsztaty odbyły się w nowym miejscu – w Sali Cysterskiej Miejskiej Biblioteki Publicznej w Świdnicy. W tym roku wielu stałych bywalców nie dało rady wziąć udział w pracach, ale w ich miejsce przyszli nowi dobrze rokujący miejscowi i zamiejscowi uczestnicy, niektórzy z wyraźnym doświadczeniem plastycznym. Inspiracją dla szeregu tegorocznych prac posłużyły dzieła współczesnego ikonografa Maksyma Szeszukowa. Gościem warsztatów była pani Honorata Wojczyńska, prowadząca podobne warsztaty w Krzeszowie. Kilka prac z tych warsztatów znalazło się gościnnie na naszej wystawie powarsztatowej.

IX Warsztaty 5-19 czerwca 2016, wernisaż 8 lipca

1

Wanda Hüpner

Św. Paraskiewa

2

Agata Kempa

Św. Sylwan z Góry Atos, Ukrzyżowanie

3

Elżbieta Zduńczyk

Św. Bazyli Wielki, Matka Boża Eleusa

4

Agnieszka Depta

Św. Jerzy

5

Monika Gieratowska

Praojciec Adam

6

Paula Pilarska-Skoruch

Św. Jan Kasjan

7

Piotr Pilarski

Św. Serafin z Sarowa

8

Stanisława Chochowska

Matka Boska Kazańska

9

Sikora Michał

Św. Sawa Uświęcony

10

Janina Pacewicz

Św. Józef z Jezusem

11

Iwona Wożniak

Św. Józef i Anioł Pański

12

Ewa Biernacka

Patriarcha Abraham

13

Stanisław Sekuła

Narodzenie Chrystusa,

Zwiastowanie Najświętszej Bogurodzicy